Özel ders, çoğu zaman öğrencinin akademik başarısını artıracak kesin çözüm gibi görülür. Ancak öğrencinin başarısızlığının birçok farklı nedeni olabilir ve bu nedenlerin tamamını yalnızca özel dersle çözmek mümkün değildir.
Her öğrenci farklıdır. Bilgi birikimi, motivasyonu, öğrenme hızı ve algılama biçimi birbirinden farklıdır. Bu nedenle özel ders, her öğrenci için aynı etkiyi göstermez. Doğru zamanda, doğru amaçla ve doğru yöntemle kullanıldığında faydalı olabilir.
Özel dersin en verimli olduğu durum, öğrencinin okulda veya kursta konuyu dinledikten sonra kendi başına soru çözmesi ve çözemediği soruları biriktirerek öğretmene sormasıdır. Bu durumda özel ders, öğrencinin doğrudan ihtiyacına cevap verir.
Örneğin fizik dersinde dinamik konusunu dinleyen bir öğrenci, eve geldiğinde konuyla ilgili sorular çözmeli ve takıldığı soruları not etmelidir. Bir süre sonra biriktirdiği bu soruları özel derste öğretmenine sorarsa, ders çok daha verimli hale gelir.
Eğer öğrenci konuyu okulda anlamakta zorlanıyorsa, özel derse başlamadan önce konu anlatımlı kitaplardan veya güvenilir dijital kaynaklardan yararlanarak konuyu tekrar etmeyi deneyebilir.
Özel ders, öğrencinin yerine öğrenmeyi gerçekleştiren bir sistem değildir. Öğrencinin aktif çalışması, soru çözmesi, eksiklerini fark etmesi ve çözüm araması gerekir. Aksi halde özel ders yalnızca zaman ve para kaybına dönüşebilir.